فرش پازیریک قدیمیترین و شناخته شدهترین فرش جهان است که تاریخچه طولانی در هنر قالی بافی دارد. قدمت این فرش بیش از دو هزار سال است و متعلق به صنعت گران هخامنشی است. سابقه تاریخی فرشهای پارسی به نوشتههای به جا مانده قبل از مسیح برمیگردد.
در ادامه مقاله میخواهیم به تاریخچه فرش ایرانی در دورههای مختلف اشاره کنیم.
بر طبق آثار به جا مانده از دوره ساسانی، فرش بهارستان به نامهای بهار کسری، مهستان و بهار خسرو در آن دوره رواج داشته است. متاسفانه این فرش در زمان حمله اعراب به ایران تکه تکه شد و از بین رفت. گفتنی است فرش دستبافت ساسانی با طلا و نقره، نخهای ابریشمی و سنگهای قیمتی تزیین شده بود.
به واسطه ورود اسلام به ایران، فرشهای فاخر پارسی به خصوص پارچههای ابریشمی، در دورههای مختلف به وسیله مورخان و نویسندگان در کل دنیا معرفی و مورد استقبال واقع شد. دین اسلام با نقوش انسانی روی فرش مخالفت داشت به همین دلیل نقوش هندسی و الگوهای گل، جای نقوش انسانی را گرفتند. این اتفاق شروع دوره جدیدی از فرش ایرانی بود.
طرحها و نقوش ایرانی در دورههای مختلف با تغییرات زیادی روبه رو شدند و در هر دوره بافندههای ایرانی نظرات و سبکهای جدید را ترکیب یا جایگزین با سبکهای قدیمی کردند. در مینیاتورهای به جا مانده از دوره تیموریان، طرح فرشها بیشتر شامل اشکال هندسی و نقوش خوشنویسی کوفی است.
در دوره صفویه به دلیل اوج گیری دین اسلام در ایران بیشتر نقوش فرشها رنگ مذهبی به خود گرفته بودند. در همین دوره کارگاهها و کارخانههای بزرگ تاسیس شدند و هنر فرش بافی و قالی بافی به اوج شهرت خود رسید. همچنین در دوره صفویه فرشهای ایرانی به عنوان هدیه به کشورهای اروپایی داده میشدند. برای هدایا معمولا فرشهای ابریشمی با نخهایی از طلا و نقره در نظر گرفته میشد. یکی از فرشهای کهن ایرانی مربوط به دوره صفویه است که منسوب به کرمان است.
مشهد در دوره افشاریه پایتخت فرش بافی ایران به حساب میآمد. فرشهای این دوره بیشتر به رنگهای گرم به کار رفته در آنها و دوام بالایشان شهرت دارند.
در این دوره شهر تبریز مرکز سبک مدرن بافندگی ایران شناخته میشد. در دوره قاجار به دلیل ارتباط بیشتر پادشاهان ایرانی با اروپا، فرشها نیز برگرفته از سبکهای اروپایی شد؛ به طوریکه در ابعاد، نقوش و شیوه بافت تحولی شگرف به وجود آمد.
فرش ایرانی از نقوش متنوعی برخوردار است که در اینجا میخواهیم به معروفترین آنها اشاره کنیم.
طرحهایی که الهام گرفته از نقوش و طرح بناها، ساختمانها، کاشیها و سازههای این چنینی است متعلق به این گروه است.
طرحهای گرفته شده از سازهها با تغییراتی جزئی بافته شدهاند اما این تغییر به گونهای نیست که از اصل آن فاصله گرفته شده باشد.
اساس اصلی این طرح شعارهای اسلامی بر پایه چینشی منظم در کنار هم است. طرحهای اسلاوی از تنوع بالایی برخوردارند به همین دلیل نقوش عربی را نیز میتوان با توجه به شکل و نوع آنها دسته بندی کرد
اساس کلیه نقشه های شاه عباسی مبتنی بر استفاده از گل معروف شاه عباسی در این طرح است. طرح شاه عباسی از نقوش رایج شهر اصفهان است که در دوره صفویه و دوره پادشاهی شاه عباسی در ایران وجود داشته است. این طرح همچنین در شهرهای مشهد و تبریز نیز رواج دارد و جز زیباترین نقوش ایرانی محسوب میشوند.
بیشتر طرحهای به کار رفته در این گروه مربوط به طرح فرش مناطق مرزی ایران، کشورهای اطراف و حتی بقیه کشورهاست.
طرحهای به کار رفته در این فرش به گونهای است که کلیه الگوها و نقشههای فرش بهم پیوند خوردهاند و اینگونه به نظر میرسد که نقاش از اول تا اخر چشم از آن برنداشته است. نقوش در هم آمیخته این طرح ذهن هر بینندهای را مجذوب زیبایی آن میکند.
نمونه فرش با طرحهای تو در تو را می توانید در برخی از طرحهای کلکسیون نارسیس فرش بهشتی ببینید.
برای مشاهده انواع فرشهای فرش بهشتی با طرحهای قدیمی و مدرن میتوانید روی فروشگاه آنلاین کلیک کنید.
نظرات شما